Ε.Π., 26 ετών: Γεια σας. Τα τελευταία 3 χρόνια διατηρώ μια σχέση με κάποιον δύο χρόνια μεγαλύτερό μου. Το θέμα εν συντομία έχει ως εξής: αυτή η σχέση είναι από την αρχή κάπως δύσκολη, δηλαδή έχουμε διαφωνίες σε συγκεκριμένα θέματα πάντα και έχουμε κάνει και οι δυο λάθη από άποψη συμπεριφοράς, τα οποία από μεριάς μου τα έχω κατανοήσει και παραδεχτεί. Παρόλα αυτά θεωρώ πως είμαστε ένα αγαπημένο ζευγάρι και ξέρω χωρίς καμιά αμφιβολία πως ο σύντροφος μου με αγαπάει, αν και μου φαίνεται πως με έχει λίγο δεδομένη οπότε δεν προσπαθεί ιδιαίτερα για μένα και τη σχέση μας και δεν φαίνεται να σκέπτεται το ενδεχόμενο να μείνουμε μαζί η κάτι τέτοιο. Από την άλλη σε μένα δεν αρέσει η ιδέα να είμαι με κάποιον πάρα πολλά χρόνια και να είναι η σχέση στάσιμη, βαριέμαι. Γιατί πιστεύετε ότι δεν προχωράει αυτή η σχέση και τι θα με συμβουλεύατε να κάνω για να υπάρξει μια καλύτερη επικοινωνία;
Η αναφορά σας είναι ενδεικτική περιγραφή μιας αρκετά συνηθισμένης σπαζοκεφαλιάς των ερωτικών σχέσεων: υπάρχει έλξη και αγάπη, όπως επίσης αμοιβαία προσπάθεια για να καμφθούν οι διαφορές και οι συγκρούσεις, αλλά ένας από τους δύο κάποια στιγμή αρχίζει να θεωρεί τη σχέση στάσιμη, νιώθει δεδομένος και πλήττει. Έτσι, συμβαίνει σε κρίσιμους χρονικούς κόμβους η σχέση να κοσμείται με πλήθος ερωτηματικών, αμφιβολιών και κατηγοριών, που ενώ γεννιούνται εκ του μη όντος, καταλήγουν να προκαλούν εξελίξεις και ενίοτε ανατροπές. Ενώ, λοιπόν, οι συσχετισμοί μεταξύ των συντρόφων δεν έχουν αλλάξει δραστικά, ή τουλάχιστον σε βαθμό ώστε να δικαιολογούν τη δυσφορία που αρχίζει να συγκεκριμενοποιείται και να εκφράζεται, υπάρχουν άλλοι παράγοντες στο περιθώριο που προεξοφλούν την μετατόπιση της ισορροπίας της σχέσης. Οι παράγοντες αυτοί συνοψίζονται στο πρωτόκολλο σταδιοποίησης της σχέσης, που ορίζει την διαδοχική μετάβαση των συντρόφων από χαλαρότερα προς πιο απαιτητικά επίπεδα δέσμευσης.
Σε αυτό τον δυαδικό μαραθώνιο, με αφετηρία την κοινή επιθυμία των δύο να συνυπάρχουν, αλλά χωρίς σαφή και προδιαγεγραμμένο τερματισμό, οι γυναίκες τείνουν να προπορεύονται σταθερά, με τους άνδρες να ακολουθούν σε ρυθμό περιπάτου. Η εξήγηση για την αίσθηση βιασύνης που συντηρεί το προβάδισμα των γυναικών μπορεί να ανευρεθεί στη βιολογία και συγκεκριμένα στο στενό χρονικό περιθώριο που έχουν διαθέσιμο, σε σύγκριση με το αντίστοιχο των ανδρών, για να προσεγγίσουν τον αναπαραγωγικό τους στόχο. Ακόμη κι αν η επιθυμία για παιδιά δεν αναγνωρίζεται σε συνειδητό επίπεδο, είναι ωστόσο δομική και εγκαταστημένη, με αποτέλεσμα να εισάγει χρονικές παραμέτρους που ωθούν τις γυναίκες να επισπεύδουν το ρυθμό εξέλιξης της σχέσης. Ανεξαρτήτως λοιπόν από την κατάστρωση συνειδητών σχεδίων για την παραγωγή απογόνων, οι γυναίκες υπόκεινται ντετερμινιστικά στον φυσικό τροχό που τις προτρέπει στη μετουσίωση της δυαδικής σχέσης σε οικογένεια. Και η χρονοτριβή με την οποία παρακωλύουν τα σχέδιά τους για τη δημιουργία φωλιάς οι προικισμένοι με ανεμελιά από τη φύση αρσενικοί, τιμωρείται με τη δέουσα επιτίμηση.
Στο σημείο αυτό, οι αμοιβαίες εξηγήσεις καταλήγουν σε ατοπήματα καθώς, ακόμη κι αν μαντεύουμε τα τελικά κίνητρα της συμπεριφοράς μας, δε σημαίνει απαραίτητα ότι είμαστε σε θέση να εναρμονίσουμε κατάλληλα τη συναισθηματική μας ανταπόκριση. Κοινώς, εσείς θα εξακολουθείτε να νιώθετε ανικανοποίητη, όσο ο σύντροφός σας αναπαύεται ευτυχής στην κατάσταση την οποία εσείς περιγράφετε ως στάσιμη και εκείνος βέβαια θα δυσκολεύεται να σας καταλάβει και να σας ικανοποιήσει, διότι, ομοίως, άθελά του (εικάζω) μπλοκάρει την ποθητή για εσάς εξέλιξη. Σε εποχές απλούστερες και αφελέστερες, οι γυναίκες επέλυαν τα προβλήματα ευκολότερα, με παρακράτηση της σεξουαλικής ανταμοιβής μέχρι τη διατύπωση προθέσεων γάμου. Η σημερινή εποχή, εξίσου αφελής αλλά συνθετότερη, απαιτεί και συνθετότερες προσαρμογές, επιφυλάσσοντας ωστόσο σαν ανταμοιβή την (πλασματική έστω) επικυριαρχία της βούλησης στη φύση. Αν η βούλησή σας συνάδει με τις φυσικές επιταγές, σύντομα θα αναζητήσετε έναν σύντροφο που μπορεί να ανταποκριθεί στα δικά σας επιθυμητά επίπεδα δέσμευσης. Αν πάλι το θηλαστικό μέσα σας είναι πιο ελαστικό, και το νεαρό της ηλικίας σας αφήνει τέτοια περιθώρια, τότε αντιμετωπίστε με μακροθυμία την ανέμελη αναβλητικότητά του, ή ακόμη καλύτερα, απολαύστε την κι εσείς μαζί του, αν τον αγαπάτε και σας αγαπά. Μετά το τρίπτυχο συγκατοίκηση – γάμος – παιδιά ακολουθεί ούτως ή άλλως μακρά παρένθεση. Εσείς ορίζετε το βαθμό ανοχής σας στις καθυστερήσεις.