Ποιο είναι το κριτήριο για να ζητήσω επαγγελματική βοήθεια για κατάθλιψη;

Τ.Π., 34 ετών: Θα ήθελα να ρωτήσω ποιο είναι το κριτήριο για να ζητήσω επαγγελματική βοήθεια σχετικά με την κατάθλιψη. Διάβασα το σχετικό άρθρο αλλά δεν έχω τα περισσότερα τυπικά συμπτώματα. Η καθημερινότητά μου είναι λειτουργική όμως εδώ και αρκετούς μήνες (περίπου χρόνο) έχω συναισθήματα κενού και ανηδονίας. Προβλήματα τραγικά δεν υπάρχουν (τουλάχιστον όχι μη αντιμετωπίσιμα). Προσπαθώ να αντιμετωπίσω το πρόβλημα αλλά βουλιάζω περισσότερο. Τι θα με συμβουλεύατε;

Ακόμη κι όταν χρησιμοποιείται στα στενά όρια της κλινικής εκτίμησης, ο όρος «κατάθλιψη» είναι ασαφής και γενικός. Χωρίς να παραπέμπει σε συγκεκριμένη διάγνωση, αποτελεί περισσότερο μια εννοιολογική ομπρέλα, κάτω από την οποία συνωστίζονται πολλές και διαφορετικές μεταξύ τους διαταραχές της διάθεσης, που ποικίλλουν ως προς την ένταση, τη διάρκεια, την αιτιοπαθογένεια και τις επιπτώσεις στη ζωή του ανθρώπου που πλήττεται.

Τι κοινό έχουν όμως μεταξύ τους αυτές οι διαφορετικές εκδηλώσεις του καταθλιπτικού συναισθήματος; Το σημείο τομής που υποδεικνύεται από την πλειοψηφία των σύγχρονων ερευνών είναι η ευαλωτότητα στο στρες. Σαν προειδοποιητικός μηχανισμός που ενημερώνει ότι η ομοιόσταση έχει διαταραχθεί, το στρες είναι ένας πολύτιμος πληροφοριοδότης, που διαδίδει στον οργανισμό ότι «κάτι δεν πάει καλά» και τον κινητοποιεί για να ανταπεξέλθει.

Πολύτιμος μεν, αλλά ενίοτε παραπλανητικός, για εκείνους που έχουν ή αναπτύσσουν μια προδιάθεση να αντιδρούν υπερβολικά και ανελαστικά στα στρεσογόνα ερεθίσματα. Υπερβολικά, γιατί η χημική επιδρομή του στρες κλιμακώνεται ανεξέλεγκτα και ανελαστικά γιατί από ένα κρίσιμο σημείο και μετά γίνεται δύσκολο να αναστραφεί.

Ποια είναι όμως η αναφορά που καταλήγει στο συνειδητό νου, όταν ο μηχανισμός του στρες έχει τεθεί εκτός ελέγχου; Όχι φυσικά κάποιο γράφημα ορμονών και νευροδιαβιβαστών, αλλά μάλλον μια γενικευμένη αίσθηση αδυναμίας να ανταπεξέλθουμε. Τα συναισθήματα για παράδειγμα κενού και ανηδονίας που περιγράφετε, ταιριάζουν στο πρότυπο ενός οργανισμού που έχει αρχίσει να εξαντλείται, να αποεπενδύει και – όπως πολύ χαρακτηριστικά το θέτετε – να βουλιάζει.

Επομένως, εφόσον νιώθετε ότι ταλαιπωρήστε, καλό θα ήταν να επισκεφτείτε έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας – και ας μην έχετε ακόμη συμπληρώσει το δεκατριάρι ενός – πράγματι, πολύ πιο πλούσιου σε συμπτώματα - μείζονος καταθλιπτικού επεισοδίου.