Ν.Μ., 20 ετών: Γεια σας... Έχω να σας πω και εγώ κάτι. Εδώ και χρόνια έχω τεράστιο πρόβλημα με τους γονείς μου. Βασικά με τον πατέρα μου κυρίως. Είναι πολύ οπισθοδρομικός άνθρωπος και ότι και να κάνω πάντα θα το κρίνει αρνητικά. Δυστυχώς δεν υπάρχει επικοινωνία συζήτησης μεταξύ μας όπου θα μπορώ να του μιλάω άνετα. Οπότε αυτό χειροτερεύει κι άλλο την κατάσταση. Είμαι σε πολύ δύσκολη θέση γιατί και όταν βγαίνω έξω, θα πρέπει να γυρίζω σπίτι μια ορισμένη ώρα γιατί διαφορετικά θυμώνει πάρα πολύ. Είμαι 20 χρονών και αναζητώ μια απολύτως φυσιολογική ελευθερία που έχουν όλοι στην ηλικία μου απ’ τους γονείς τους. Είμαι πολύ περιορισμένη και αυτό το θέμα περιορίζει και τη σχέση που έχω με ένα παιδί, γιατί θέλω να περνάω περισσότερη ώρα μαζί του, αλλά λόγω του πατέρα μου, δυστυχώς δε μπορώ να κάνω τίποτα. Η ψυχολογία μου είναι σε όχι και τόσο καλή κατάσταση τα τελευταία χρόνια. Ακόμα και στο σπίτι που είμαι, με κρίνει για τα πάντα. Θα ήθελα πολύ τη συμβουλή σας. Σας ευχαριστώ!
Στο μοντέλο του «αυστηρού πατέρα», ο κόσμος είναι ένα επίφοβο μέρος, όπου το κακό καραδοκεί. Υπάρχει απόλυτο λάθος και σωστό - και διδάσκεται από τον πατέρα, που είναι η ηθική αυθεντία. Τα παιδιά εκπαιδεύονται να είναι υπάκουα και να μην αψηφούν τον ηθικό του νόμο, αν δεν θέλουν επικριθούν ή να προκαλέσουν την οργή του. Στην πορεία βέβαια, η σύνδεση του «καλού» με την ανταμοιβή και του «κακού» με την τιμωρία εσωτερικεύεται - κι έτσι οι κανόνες του πατέρα υποκαθίστανται πλέον από τη «φωνή της συνείδησης».
Έτσι άνθρωποι που σαν παιδιά ανατράφηκαν κάπως αυταρχικά, δυσκολεύονται ως ενήλικοι να χειραφετηθούν από τον μπαμπά, σαν φυσικό πρόσωπο. Και, ακόμη κι όταν το κατορθώνουν, έχουν στη συνέχεια να αντιμετωπίσουν τον νοητικό εκπρόσωπο του μπαμπά, δηλαδή την ίδια τους την αυστηρή και τιμωρητική συνείδηση, που τους «πονάει» προκαταβολικά κάθε φορά που σκέφτονται να παρακάμψουν τους κανόνες και να ενδώσουν στις επιθυμίες τους. Για αυτό και δεν μπορούν απλά να κάνουν το δικό τους - αλλά προσπαθούν να πείσουν τον γονιό να εγκρίνει και να επιτρέψει, ακόμη κι αν η εμπειρία τους έχει δείξει ότι εκείνος «δεν το συζητάει».
Έτσι κι εσείς. Είστε 20 χρονών και - θεωρητικά - μπορείτε «να κάνετε το δικό σας». Στην πραγματικότητα όμως - όπως μας γράφετε - δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα, αν δεν το διαπραγματευτείτε πρώτα με τον μπαμπά. Και αυτό σας έχει κοστίσει, εφόσον για να είστε καλή κόρη για εκείνον, πρέπει να παραιτηθείτε από τα αιτήματα και τις επιθυμίες της ηλικίας σας.
Αλλά σκεφτείτε, τι φοβερό θα συμβεί σε περίπτωση που τον παρακούσετε; Υπάρχουν πραγματικές και φαντασιακές κυρώσεις. Ας ξεκινήσουμε από τις πραγματικές, που είναι και οι εύκολες. Όσο περισσότερο βασίζεστε στον μπαμπά για να ζείτε, τόσο δυσκολότερο γίνεται να τον αψηφήσετε. Ο πρώτος στόχος σας λοιπόν είναι να αρχίσετε να ρυθμίζετε μόνη τα πρακτικά σας θέματα - σπουδές, λεφτά, δουλειά, δουλειές του σπιτιού - γενικά υποχρεώσεις. Έτσι, κι εσείς θα νιώσετε αρκετά «ενήλικη» - και ο μπαμπάς σας θα απαλλαχθεί από την τις επιβαρυντικές πλευρές της κηδεμονίας σας, όσο συγχρόνως θα συνειδητοποιεί ότι ωριμάζετε. Και η σχέση σας εκ των πραγμάτων θα αλλάξει.
Υπάρχουν όμως και οι πιο περίπλοκες φαντασιακές κυρώσεις. Τι μπορεί να κάνει ο πανίσχυρος μπαμπάς της φαντασίας; Φυσικά είναι ικανός για τρομερά πράγματα - αυτό τουλάχιστον υπαγορεύουν οι, ασυνείδητοι πολλές φορές, παιδικοί μας φόβοι. Οι οποίοι όμως σπάνια επαληθεύονται στην πραγματικότητα. Όσο αυστηρός και οπισθοδρομικός και να είναι ο πατέρας σας, δεν είναι ο «μπαμπούλας». Απλά άλλος ένας άνθρωπος που δυσκολεύεται να αποδεχθεί ότι το παιδί του μεγάλωσε. Αν τον δείτε στις πραγματικές του διαστάσεις και τον κατανοήσετε, νομίζω θα τον αντιμετωπίσετε ευκολότερα.